Adwokat z urzędu – jak się o niego starać?

Każdy, kto jest w trudnej sytuacji finansowej może być zwolniony z kosztów sądowych oraz bezpłatnie korzystać podczas procesu z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Innymi słowy, osoba taka może wystąpić o przyznanie prawnika z urzędu. Wcześniej otrzymanie takiej pomocy z urzędu było możliwe tylko w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o tę pomoc była w całości lub częściowo zwolniona z kosztów sądowych (czyli kosztów obejmujących opłaty sądowe – wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków, np. na biegłych). Obecnie wymóg ten został zniesiony.

Kto może uzyskać adwokata z urzędu?

Zgodnie z art. 117 § 1 kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako „kpc”), zarówno strona zwolniona od kosztów sądowych w całości lub w części jak i strona, która z takiego zwolnienia nie korzysta, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

Możliwość taka przysługuje podmiotom niezwolnionym od kosztów sądowych gdy:

  • – osoba fizyczna złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 117 § 2 kpc);
  • – osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego (art. 117 § 3 kpc).

Sam wniosek może zostać złożony właściwie na każdym etapie toczącego się postępowania. Nie ma również przeszkód, by wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego został zgłoszony do sądu zanim jeszcze zostanie wniesiony pozew.

Wniosek i oświadczenie majątkowe

Zgodnie z art. 117 § 4 kpc, wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna powinna dołączyć do takiego wniosku oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (art. 117(1) § 1 kpc). Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Formularz ten dostępny jest w budynku sądu w Biurze Obsługi Interesanta lub na stronie internetowej.

W oświadczeniu należy podać wszelkie informacje o stanie rodzinnym (imiona, daty urodzenia, stopień pokrewieństwa), dochodach i źródłach utrzymania (pracodawcy i wysokość zarobków), posiadanych nieruchomościach (również współwłasność), wartościowych przedmiotach (o wartości wyższej niż 10 tys. zł), posiadanych oszczędnościach (lokaty, obligacje itp.) oraz stałych kosztach utrzymania (opłaty, koszty leczenia, raty kredytów). W miarę możliwości warto do takiego oświadczenia dołączyć dokumenty, które potwierdzą podane przez nas informacje, np. zaświadczenie o zarobkach czy rachunki za gaz.

Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.

Uwzględnienie wniosku

Zgodnie z art. 117 § 5 kpc, sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny, a strona nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Co istotne, podstawą oddalenia wniosku nie może być skorzystanie przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294).

Zgodnie z art. 118 § 2 kpc, adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej.

Mam pełnomocnika. Czy muszę stawić się w sądzie?

Ustanowienie pełnomocnika nie powoduje całkowitego braku konieczności stawienia się w sądzie. Sąd ma bowiem prawo wezwać stronę do osobistego stawiennictwa, np. celem przesłuchania. W takiej sytuacji pełnomocnik nie może złożyć zeznań za stronę.

0

Related Posts

Prawo spadkowe – dziedziczenie…

W polskim prawie kwestie dziedziczenia reguluje Kodeks cywilny. Z przepisów zawartych w kodeksie wynika, że spadkobiercą może być każda osoba, która żyje, w momencie otwarcia spadku. Wyróżniamy dwa rodzaje dziedziczenia…
Read more

Odszkodowanie od biura podróży…

Wiele osób przez cały rok odlicza do zaplanowanego, wymarzonego wyjazdu na wakacje. Niektórzy wybierają podróż na własną rękę i bez planu, inni zaś wolą skorzystać z usług biura podróży, co…
Read more