Urlop macierzyński i tacierzyński. Co powinieneś wiedzieć?

Urlop macierzyński i tacierzyński. Co powinieneś wiedzieć?

Urlop macierzyński

Urlop macierzyński to obowiązkowy urlop, który przysługuje każdej pracownicy, która urodziła dziecko bez względu na rodzaj umowy o pracę, na podstawie której jest zatrudniona. Długość urlopu macierzyńskiego uzależniona jest od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie i wynosi:

  • – 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
  • – 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
  • – 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
  • – 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
  • – 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Natomiast jeżeli pracownica nie korzystała z urlopu macierzyńskiego przed porodem, wówczas urlop macierzyński rozpoczyna w dniu porodu. Tydzień urlopu macierzyńskiego odpowiada 7 dniom liczonym od pierwszego dnia tego urlopu.

Co więcej, po porodzie matka musi obowiązkowo wykorzystać 14 tygodni urlopu. Może zrezygnować z pozostałych 6 tygodni urlopu i powrócić do pracy, pod warunkiem, że pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik-ojciec wychowujący dziecko (tzw. urlop tacierzyński) albo przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony-ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

Urlop tacierzyński

Jak wspomniano wcześniej, matka dziecka obligatoryjnie musi wykorzystać 14 tygodni urlopu. Pozostałe sześć tygodni (przy narodzinach jednego dziecka) – gdy kobieta wraca do pracy – może wykorzystać ubezpieczony-ojciec dziecka. Ten czas nazywany jest urlopem tacierzyńskim.

Pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu macierzyńskiego w wymiarze odpowiadającym części urlopu niewykorzystanego przez matkę na jego pisemny wniosek złożony w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Z urlopu macierzyńskiego poza matką dziecka może jeszcze skorzystać pracownik-ojciec dziecka oraz pracownik – inny najbliższy członek rodziny; ustawodawca określił kilka sytuacji, w których będzie to możliwe. Po spełnieniu dwóch warunków, z urlopu macierzyńskiego może skorzystać także pracownik – ojciec dziecka. Pierwszy warunek to rezygnacja z części urlopu przez matkę (art. 180 § 4-7 k.p.), niemożność sprawowania opieki nad dzieckiem przez matkę (art. 180 § 10-12 k.p.) albo porzucenie dziecka (art. 180 § 13 k.p.). Natomiast drugi warunek to „wychowywanie” dziecka przez ojca, przez co rozumie się faktyczne sprawowanie nad nim opieki.

Skontaktuj się

Rezygnacja matki z urlopu macierzyńskiego

Pierwszy przypadek, w którym z urlopu macierzyńskiego poza matką dziecka może jeszcze skorzystać pracownik-ojciec to sytuacja, gdy matka dziecka rezygnuje z urlopu macierzyńskiego albo z pobierania zasiłku macierzyńskiego (art. 180 § 4-5 k.p.). Aby jednak pracownik-ojciec dziecka mógł skorzystać z urlopu macierzyńskiego, muszą zostać spełnione jeszcze dodatkowe warunki:

  • – ubezpieczona powinna wykorzystać po porodzie 14 tygodni urlopu (albo za taki sam okres wykorzystać zasiłek macierzyński);
  • – ubezpieczona i pracownik obowiązani są do złożenia stosownych wniosków na piśmie do swoich pracodawców oraz instytucji wypłacającej zasiłek (art. 180 § 8-9 k.p.) – warunkiem bowiem rezygnacji z urlopu przez pracownicę jest rozpoczęcie korzystania z niego przez pracownika;
  • – pracownik powinien dziecko wychowywać, czyli realnie sprawować nad nim opiekę.

Prawo pracownika-ojca dziecka do wykorzystania reszty urlopu macierzyńskiego powstaje również wtedy, gdy pracownica rezygnuje z uwagi na orzeczoną wobec niej niezdolność do samodzielnej egzystencji. Wówczas rezygnacja może być złożona po wykorzystaniu przez matkę urlopu w wymiarze co najmniej 8 tygodni (art. 180 § 6 k.p.).

Hospitalizacja

Zgodnie z art. 180 § 10 k.p. pracownik-ojciec wychowujący dziecko może skorzystać z prawa do części urlopu macierzyńskiego, jeżeli pracownica (matka dziecka) przebywa w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem i na czas pobytu w tej jednostce przerwie korzystanie z urlopu. Skorzystanie przez pracownika z tego urlopu jest możliwe po wykorzystaniu przez pracownicę 8 tygodni takiego urlopu i przez okres nieobecności pracownicy z powodu pobytu w szpitalu albo w owym innym zakładzie leczniczym. W przypadku niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez pracownicę w okresie pierwszych 8 tygodni po porodzie z powodu pobytu w szpitalu, pracownik-ojciec będzie uprawniony do skorzystania ze zwolnienia lekarskiego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Inne przypadki

Powodem skorzystania z urlopu macierzyńskiego przez pracownika-ojca jest również:

  • – zgon pracownicy w czasie urlopu macierzyńskiego lub w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego,
  • – gdy dziecko zostanie porzucone przez matkę w czasie urlopu macierzyńskiego lub w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego,
  • – gdy matka dziecka nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa albo nie posiada tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem, a powodem skorzystania z uprawnienia jest zgon matki dziecka, porzucenie dziecka albo niemożność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez matkę,
  • – gdy matka dziecka nieposiadająca tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa podjęła zatrudnienie w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Urlop ojcowski a urlop tacierzyński

Należy pamiętać, że urlop tacierzyński i ojcowski to nie to samo. Urlop ojcowski przysługuje bowiem niezależnie od urlopu macierzyńskiego, w stałym wymiarze. To maksymalnie 2 tygodnie, które mogą być wykorzystane jednorazowo lub dwa razu po tygodniu. Z wolnego czasu ojciec może skorzystać przez 24 miesiące od dnia narodzin dziecka. Z urlopu ojcowskiego można skorzystać nawet wtedy, gdy matce dziecka nie przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego – ważne, aby ojciec był zatrudniony.

Do urlopu ojcowskiego uprawniony jest pracownik – ojciec, który jest naturalnym rodzicem dziecka, jak również pracownik – ojciec, który dziecko przysposobił. W obu przypadkach warunkiem udzielenia urlopu jest wychowywanie dziecka. Co istotne, nie jest konieczne, by pracownik będący ojcem pozostawał w związku małżeńskim z matką dziecka. Urlop ojcowski to uprawnienie ściśle związane z pracownikiem – ojcem wychowującym dziecko. Nie może go zatem wykorzystać żadna inna osoba. Dotyczy to także opiekuna dziecka, który przyjął je na wychowanie.

0

Related Posts

Prawne konsekwencje niepłacenia alimentów

Niepłacenie alimentów jest przestępstwem, które reguluje art. 209 Kodeksu karnego. Przepis ten przewiduje, że każdy, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą…
Przeczytaj

Czym objawia się dyskryminacja…

Dyskryminacją w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej również jako „k.p.”) to bezprawne…
Przeczytaj

Nieobecności w pracy a…

Podstawowym obowiązkiem pracownika, wynikającym z samej definicji stosunku pracy, wyrażonej w art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020…
Przeczytaj